Zeytindağı

February 2nd, 2008

Birinci Dünya Harbi patlak verdiginde Falih Rifki yedek subay olarak orduya alinir ve Cemal Pasa’nin karargahina tayin olur. Cemal Pasa ile iliskileri de burada gelisir.
Kitabin ilk kisimlarinda Ittihat ve Terakki’den söz edilmistir. Ittihat ve Terakki içerisinde Cemal Pasa, Talat Pasa ve Enver Pasa en önemli simalardir. Cemal Pasa yenilikçiligi ile taninmaktadir. Enver ve Talat Pasa’lar ise muhafazakar bir kisilik sergilemektedir. Enver Pasa’nin Turancilik fikirleri güçlüdür. Falih Rifki, Enver Pasa’nin bu fikirlerini benimsememekte ve Enver Pasa’yi diktatör olarak nitelemektedir. Türkiye’nin kurtulusunun Enver Pasa gibilerden kurtulmakla mümkün oldugu düsüncesindedir. Ittihat ve Terakki kendi içerisinde bölünmüs bir yapi sergilemektedir. Bir birlik ve beraberlik söz konusu degildir. Her liderin bir grubu vardir. Falih Rifki da Cemal Pasanin adami damgasini tasimaktadir. Falih Rifki, Ittihat ve Terakkinin bu yönünü yani fikir birliginin bulunmayisini elestirmektedir. Çünkü yasanilan buhrandan kurtulus ancak birlik ve beraberlikle mümkündür. Buna ragmen bilinçsiz yaklasimlar, kisisel hesaplasmalar Ittihat ve Terakkiyi kendi kendisiyle ugrasan bir duruma düsürmüstür.
Falih Rifki, Cemal Pasa ile beraber çalismaya basladiktan sonra, olaylari daha açik ve net bir sekilde görebilmektedir. Bir dönem, bir Imparatorluk yok olmaktadir. Yazar bunu sezinleyebilmektedir. Suriye, Filistin ve Hicaz’da yasamis olduklari bir devrin çöküsünü gözler önüne sermektedir.Falih Rifki Osmanli’nin bir kukla devlet oldugunu söylemektedir. Örnegin söyle bir olay anlatilmakta; “Mahmut Sevket Pasa’yi öldüren Kavakli Mustafa, memleketten kaçmaya muvaffak olmustu. Bir Rus vapuruna binmisti. Fakat Osmanlinin Rus sancagi tasiyan bir vapurdan bir kisiyi almaya hakki yoktu. Bunun üzerine bir Osmanli hükümeti görevlisi, Kavakli Mustafa’yi gemiden kaçirir ve bogdurur. Bu olayi haber alan Ruslar, Kavakli Mustafa’yi kaçiran zati görevden aldirir ve bundan böyle devlet hizmetinde kullanilmamasini isterler ve istedikleri de olur.”
Osmanli, ümmetçilik fikri sebebiyle neredeyse üç kitada egemen olmustu. Bu cografyanin büyük bir kismini Araplarin yasadiklari ülkeler kapsamaktaydi. Kudüs, Sam, Filistin, Hicaz gibi. Osmanli sadece cografyada büyüyebilmisti. Çünkü, bu kazanilan topraklarin hiçbirinin kültürlerine, dillerine, ticaretlerine ve maddiyatlarina egemen olunamamisti. Hatta Osmanli, Araplari Türklestirecegine oradaki Türkler Araplasmisti.
“Bu kitalari ne sömürgelestirmis, ne de vatanlastirmistik.”
Osmanli Imparatorlugu buralarda, ücretsiz tarla ve sokak bekçisi idi. Eger, medrese ve suursuzluk devam etmis olsaydi, Arapligin Anadolu içlerine kadar girecegine süphe yoktu. Osmanli Emperyalizmi su ana fikir üstünde kurulmus bir hayal idi. “ Türk milleti kendi basina devlet yapamaz! “
Osmanli, Arap topraklarini alarak oralari bir bakima imar ediyordu. Çünkü, Arap seyhleri arasindaki kanli savaslar sonucunda Arap halki magdur oluyor ve maddi olarak da çöküntüye ugruyordu. Osmanli geldiginde ise bu seyhleri uzlastirip sükuneti sagliyor ve onlara belirli imtiyazlar veriyordu. Bir bakima Osmanli onlar için bir kurtulus gibiydi. Buna ragmen Osmanlinin güçsüz duruma düsmesini firsat bilip hemen Ingilizlerle, Fransizlarla anlasmislar ve Osmanli’ yi arkadan vurmuslardir. Osmanli’ ya karsi görünüste bagimli olan Araplar her zaman kendi halifeliklerini istiyordu. Müslüman Araplar arasinda Arap Halifeligi hükümeti pesinde olanlar vardi ve 1. Dünya savasi çiktiginda bu düsüncelerini gerçeklestirmek için ve Ingilizlerin vereceklerini vaadettikleri imtiyazlardan dolayi Osmanli’ ya ihanet etmislerdi.
Osmanlinin Araplara vermis oldugu haklar, onlarin küçük bir anlasmazlikta bile isyan etmelerini sagliyordu. Cemal Pasa zamaninda çikmis olan bir kanun ile komutanlara eger vatan müdafaasi için zaruri görülürse idam hükümlerini yerine getirmesi yetkisi verilmisti. Yani isyanlar artik kanla bastiriliyordu.
Cemal Pasanin bir amaci da Suriye’ yi Osmanlilastirmaktir. Bu düsüncesini gerçeklestirmek için Suriye’ de modern okullar açtirmistir. Bunun yaninda bir de hicret eden Ermenileri, Suriye içlerine dagitarak güçlenen Arapliliga karsi bir teminat olarak kullaniyordu. Hatta Ermenileri güçlendirmek için ev ve toprak bile verilmistir.Falih Rifki Atay, Araplari anlatirken din sömürüsü konusuna da deginmistir. Falih Rifki’ ya göre din sömürüsü bütün dinler için geçerlidir. “Medine dini mallastirmis ve maddelestirmis bir Asya pazaridir. Kudüs dini oyunlastirmis bir Garp tiyatrosudur”. Araplar çok fakirdir. Kendi ülkelerinde; ata topraklarinda hizmetçi konumuna düsmüslerdir. Filistin ikiye ayrilmistir. Eski Filistin Araplarin,yani hizmetçilerin; yeni Filistin ise tüm güzelligi ve ihtisamiyla Yahudilerin. Din satisa sunulmaktadir. Hac dönemlerinde Araplar da Yahudiler de büyük kazanç elde etmek pesindedir.
Osmanli Devletinin Almanlarla beraber savasa girmesinin en büyük nedeni Ittihat ve Terakki yöneticilerinden Enver Pasa’ nin Alman hayrani olmasindan kaynaklaniyordu.Birinci Dünya harbi sonucunda Tuna yukarisindaki iki Imparatorluk, Akdeniz kiyisindaki bir Imparatorluk ve Tuna kenarindaki bir krallik devrilmek üzereydi.
Suriye ve Filistin’ de Almanlarin durduramadigi Ingiliz seli yine bir Türk, fakat bu sefer öz bir kumandan, Mustafa Kemal tarafindan Halep asagisinda tutulmustur. Mustafa Kemal’ in orada seçtigi savunma hatti, Milli Misak’ taki Türkiye siniridir.Cemal Pasa’ nin yerine, Suriye’ de silahli kuvvetlerin basina geçen Alman Fon Falkenhein bozgunu durduramadi ve Kudüs Ingilizlerin eline geçti.Artik yalniz Anadolu ve Istanbul düsünülür. Imparatorluga ve onun rüyalarina “Allahaismarladik! “ denir.
Artik Sam’ dan ayrilmak zamani gelmistir. Cemal Pasa Istanbul’ da istifa edecektir.
Cemal Pasa harap Anadolu topraklarini gördükçe
- “Keske vazifem buralarda olsaydi, keske o altin saganagi ve enerji firtinasi, bu durgun, bos ve terkedilmis vatan parçasi üstünden geçseydi. Anadolu hepimize hinç ve güvensizlikle bakiyordu. Yüz binlerce çocugunu memesinden sökerek alip götürdügümüz bu anaya simdi kendimiz pismanligimizi getiriyoruz. Kumar oynadik ve kaybettik” diye düsünmektedir.
Cemal Pasaya sorulan :
- Pasam bu harbe niçin girdik? sorusuna cevap ilginçtir.
- Aylik vermemek için! Hazine tamtakirdi. Para bulabilmek için ya bir tarafa boyun egmeli, ya öbür tarafla birlesmeli idik.
Ilim, Ihtisas ve tecrübe sahibi Mustafa Kemal, vatan ve istiklal düsüncesiyle milletin nesi var nesi yoksa yüzde kirkini vatan savunmasi için vermesi gerektigi düsüncesindedir.
Sakarya, Dumlupinar, Izmir ve Lozan… hepsi böyle ödenmistir.Mustafa Kemal büyük harbe girmek karsiti idi: çünkü O kafa ve sanat adami idi.Mustafa Kemal Kurtulus Harbini birakmak fikrinde asla bulunmadi : çünkü O vatan adami idi.

3.KITABIN ANA FIKRI :
Inanarak ve çalisarak herseyin üstesinden gelebiliriz.Çalisarak vatanimiza yararli birer ilim ve vatan adami olunuz.

4.KITAPTAKI OLAYLARIN VE SAHISLARIN DEGERLENDIRILMESI:
Kitaptaki sahislar Cumhuriyet ve Osmanlinin son dönemlerinde yasamis olan önemli sahsiyetlerdir. Bunlardan Cemal Pasa, Talat Pasa ve Enver Pasa en önemli simalardir.

Yorum Yaz